* Υπάρχει μεγαλύτερη ισχύς από το να μην έχεις ανάγκη ούτε την επίθεση ούτε την άμυνα;
* "Κανείς δεν αλλάζει αν δεν μισεί εκείνο που πρέπει να αλλάξει μέσα του", μου έλεγε ένας μυαλωμένος φίλος. Να το μισεί!... Ούτε ψυχοθεραπεία, ούτε πνευματικός, ούτε ο Θεός ο ίδιος δεν μπορεί να σε βοηθήσει να γιατρευτείς αλλιώς.
* Η συστηματική αποστροφή της πραγματικότητας είναι η αρχή της ασθένειας.
* Το έχω προσέξει, όταν κάποια πρωινά βγω για ψώνια βαρύθυμη, ή έστω, βαριεστημένη, μια και μόνο συνάντηση με έναν καλό, ακόμη και άγνωστο πρόσωπο στο δρόμο με μεταμορφώνει αυτόματα. Μια ηλικιωμένη κυρία που με φωτεινή ματιά και διάχυτη ευγένεια πλησιάζει να με ρωτήσει που είναι η τάδε οδός, ο τρόπος που θα με ευχαριστήσει μετά, τα χαμόγελα που ανταλλάσσω με κάποιο περιπτερά, το γενναιόδωρο "περάστε" που μπορεί να μου γνέψει ένας οδηγός στην διασταύρωση, το να τρακάρω πεζή σε πεζοδρόμιο με άλλον πεζό και, καθώς προσπαθούμε να ξεμπλέξουμε, να κάνουμε ταυτόχρονα τα ίδια βήματα προς την ίδια μεριά, και ύστερα να βάζουμε με οικειότητα τα γέλια γι΄αυτό μας το παράξενο αδιέξοδο. Τι ωραίοι που είναι οι άνθρωποι!... Λες κι ένα θερμό ηλεκτρικό ρεύμα περνά στο κεφάλι μου και στο στέρνο και με κάνει άμεσα να δω την εικόνα της σημερινής μέρας αλλιώς. Να μετατρέψω τα μαύρα συμπεράσματά μου περί ζωής και ανθρώπου και να μ΄αρέσει που ζω. Τα όμορφα, ελάχιστα αισθήματα που εισπράττουμε από τον άλλον, στιγμιαία, μας μεταμορφώνουν. Ισως, σκέφτομαι, και κάποιος άντρας, που με κρυμμένο το όπλο προχωρά προς το έγκλημα που αποφάσισε, από ένα καλόψυχο χαμόγελο μιας γιαγιάς, όπως αυτή που σήμερα συνάντησα, να αλλάξει την απόφασή του. Η μετάγγιση των ψυχισμών κρατά μυστήρια δύναμη. Τόση που ούτε ο θάνατος την αναστέλλει.
*Μια από τις μεγαλύτερες "επεξεργασίες θλίψης" είναι να σκαλίζουμε συνεχώς τα κακά που μας έχουν κάνει ή τα καλά που δεν μας έχουν κάνει οι γύρω μας. Είναι απ΄τις πιο δημοφιλείς σκέψεις, όταν καθόμαστε μόνοι, και η οργή που σιγά σιγά ανάβουν, το σαράκι του ναρκισσιστικού παράπονου, η αρνητική ένταση και, στο τέλος, η κατάπτωση δεν έχουν τελειωμό.
* Ο συγκλονισμός της βαθύτατης ένωσης δυό πλασμάτων, γεννημένων το ένα για το άλλο κατά τρόπο μοιραίο και ανεξερεύνητο, πέφτει αβάσταχτα βαρύς με τον καιρό για τις ανθρώπινες αντοχές. Εκπαιδευμένοι οι άνθρωποι από τη γέννησή τους για τη σχετική ζωή, στα όρια ασφαλείας, στην καθησυχαστική μετριότητα, στις δεδομένες συμβάσεις, τρομοκρατούνται όταν βρεθούν να αναβαπτίζονται από το απόλυτο ενός απόλυτου έρωτα, να ξανοίγονται στο άπειρο, στην αντικοινωνική έρημο του ερωτικού δεσμού. Ούτε τη δυστυχία την υπερβολική υποφέρει ο άνθρωπος, πάντα θα αναζητά να δραπετεύει - με αλλαγές ζωής, με μεταστροφή του νου, με απωθήσεις, με ψυχοτρόπες ουσίες, ακόμη και με αμνησία, αυτό τον ακραίο αμυντικό μηχανισμό που δεν του δίνουμε την αξία που έχει όταν μιλούμε για άνοια και πρώιμο Αλτσχάιμερ -, αλλά ούτε και την υπερβολική ευτυχία αντέχει. Και η ερωτική συνάντηση δυό παθιασμένων εραστών συνιστά τούτο ακριβώς το αφόρητο: μια υπερβολική αμάθητη ευτυχία. Τόσο υπερβολική και τόσο αμάθητη που μπορεί να την μπερδέψουν με δυστυχία, να μη σιγουρεύονται δηλαδή αν καίει ή παγώνει το δέρμα τούτο το κομμάτι που βαστούν. Είναι πάγος ή αναμμένο κάρβουνο;
* Τον πρώτο καιρό οι εραστές θα είναι φτερωτοί άγγελοι ευφορίας. Θα πετούν πάνω από τους άλλους και πάνω απ΄τις πολιτείες, οικτίροντας όσους δεν έχουν την ευλογία τους, όλους τους άλλους δηλαδή. Θα βυθιστούν ο ένας στον άλλο με αγαλίαση, ίσως και με αλαζονεία. Θα αισθάνονται πως είναι οι εκλεκτοί του Θεού κι αυτό θα τους πάρει για ένα διάστημα τα μυαλά. Θα είναι δύσκολο να συναναστρέφονται τρίτους, έχουν ανάγκη την απομόνωση γιατί έχουν αναπτύξει μια διάλεκτο προσωπική, κριτήρια χίμαιρας, δεν μπορούν να εξηγήσουν, ούτε έχουν χρόνο. Αμα ζεις, δε χρειάζεσαι δικαιολογίες, ούτε να επιδεικνύεις τίποτα χρειάζεσαι, όταν αληθινά, με πληρότητα ζεις. Τι υπέροχη περιπέτεια!
* Δεν γίνεται καταπίνοντας χάπια, βάζοντας μαγικά υγρά με ενέσεις στις φλέβες σου ή καπνίζοντας στις τουαλέτες χόρτο να γλιτώσεις απ΄τον εαυτό σου. Μια τέτοια ελπίδα είναι μονάχα για κουτούς και δειλούς, τόσο δειλούς που βλακεύουν. Κι όχι μόνο γιατί σε περιμένουν οι παρενέργειες των ουσιών, αλλά και γιατί η χαλάρωση, η ευφορία, η απόδραση απ΄την αφόρητη θλίψη δε θα διαρκέσουν πολύ. Θα ξαναπέσεις σε λίγο στο πηγάδι σου. Με μεγαλύτερο ίλιγγο, που θα γυρέψει να αυξήσει το μόχθο της ζητιανιάς σου. Για αυτοεκτίμηση πια δεν μιλώ, είναι τόσο παραιτημένη και απωθημένη από πρωτόγονη ανάγκη, που φαίνεται να χάθηκε. Ελα όμως που δεν χάθηκε... Ποτέ δεν χάνεται η λαχτάρα για αξιοπρέπεια κι άμα απωθείται, κουρνιάζει θυμωμένη στον υπόνομο του ασυνείδητου και περιμένει την ώρα της, όπου θα πάρει τα πάνω της με καταστροφές ή, το πιο συχνό σ΄αυτήν την περίπτωση, με αυτοκαταστροφές.
* Το ξέρω πως η απογοήτευση δεν έχει γεύση συμπαθητική. Ομως για να απογοητευτείς σημαίνει θα πει πως γοητεύτηκες, κι είναι αυτό ήδη κέρδος, ένα υγιές δώρο. Η γοητεία έχει ρίσκο, αλλά και χωρίς γοητεία πάλι, ζαρωμένος και χλιαρός από το φόβο μιας πιθανής απογοήτευσης, η ζωή γίνεται χρονίως αντιπαθέστατη. Βαραίνει.
Δεν χρειάζεται να γράψω πως είναι ένα υπέροχο βιβλίο από την αρχή ως το τέλος του. Ηθελα μόνο να φέρω λίγη απ΄την ομορφιά του. Μάλιστα δυσκολεύτηκα πολύ να αφήσω εκτός τα υπόλοιπα κομμάτια του βιβλίου...
Και τώρα με την δεύτερη ανάγνωσή του το αγαπώ ακόμα περισσότερο. Να είσαι καλά Μάρω και να μοιράζεσαι, όπως το κάνεις τόσα χρόνια, τις σκέψεις σου, τις αγωνίες σου, τις ελπίδες σου, τα όνειρά σου, την γνώση σου. Σ ευχαριστώ!
